ریال در ۱۶ سال گذشته نه تنها تضعیف نشده بلکه تقویت شده است

نرخ های حقیقی در اقتصاد نقش بازی می کنند نه نرخ های اسمی

 

 

 

✍️ صادق الحسینی

 

نرخ حقیقی دلار در ۱۶ سال گذشته را بیش از غالب کشورها کاهش داده ایم (نمودار را ببینید)

سوال می شود ریال چرا در برابر دلار اینقدر ذلیل است؟ چرا باید پول ملی ما اینقدر کم ارزش شود؟ کدام کشور دنیا پول ملی خودش را اینقدر تضعیف می کند؟

پاسخ: نرخ های اسمی نشانگر هیچ چیز نیستند. آیا می شود گفت که درآمد شما در ۲۰ سال گذشته از ۵۰ هزار تومان به مثلا ۲ میلیون تومان در ماه رسیده پس ثروتمندتر شده اید؟ نخیر چرا که قدرت خرید شما مهم است. قدرت خرید همان نرخ حقیقی دستمزد شماست (نرخی که تورم را از درآمد شما بیرون می کشد). نرخ ارز هم همینطور است. مهم نرخ حقیقی (real) ارز است نه نرخ اسمی! اگر نرخ های اسمی مهم بودند الان کارگرانی که حداقل حقوق می گیرند هم میلیونرهای ۲۰ سال پیش محسوب می شدند! پس کلا نگاه کردن به نرخ های روزانه ارز که بصورت اسمی هستند مانند نگاه کردن به نرخ های دستمزدهای میلیونی ایرانی هاست و مقایسه آن با ۲۰ سال پیش! پس باید نرخ های حقیقی را نگاه کنیم. اگر نرخ های حقیقی ملاک قرار گیرند، نه تنها قیمت یک دلار به ریال افزایش نیافته که کاهش هم داشته است. بطوری که امروز در سال ۲۰۱۸ یک دلار ۶۵ درصد ارزش خود به ریال در سال ۲۰۰۲ را دارد. یعنی ما پول ملی حقیقی خودمان را نه تنها تضعیف نکرده ایم بلکه تقویت کرده ایم. همانطور که در نمودار بالا می بینید، یک دلار در مقابل ریال ایران و رئال برزیل (نرخ های حقیقی) بیشترین کاهش را داشته در حالی که در همین مدت ژاپن به شدت پول ملی خود را تضعیف کرده. همین طورند کره جنوبی، ترکیه و چین.

 

🔹 سوال می شود پول ملی چرا باید تضعیف شود؟ باید پول ملی خودمان را تقویت کنیم. این نشان از غرور و عزت ملی است

🔸 پاسخ: پول ملی هیچ کشوری نشان از عزت و شرفش نیست. بلکه اشتغال جوانان، صنعت شکوفا، صادرات بالا و رشد اقتصادی مناسب است که نشانه های عزت و شرف ملی است. همانطور که در نمودار می بینید کشورهای دیگر کمتر از ایران اقدام به تقویت پول ملی خود در مقابل دلار کرده اند و ایران تقریبا بیشترین تقویت پول حقیقی ملی را انجام داده است. چرا؟ چون با تضعیف پول ملی، صادرات رونق می گیرد، قاچاق کاهش می یابد. تولید کننده داخلی می تواند با واردکننده رقابت کند و اینها همه یعنی ایجاد اشتغال برای جوانان. ما ولی برعکس عمل کرده ایم و بدست خود، اشتغال جوانانمان را نابود کرده ایم. و این هیچ افتخاری نیست. این دلیل اصلی نابودی صنعت، از بین رفتن اشتغال داخلی و واردات همه چیز از پوشاک تا وسایل لوکس به کشور با قیمت های ارزان تر از تولید داخلی است.

 

 

🔹 سوال می شود پس چه وقتی باید به ثبات ارزی برسیم؟ چرا پس ریال در برابر دلار مثل درهم امارات ثابت نمی شود که خیالمان راحت شود؟

🔸 پاسخ: همانطور که می بینید و در نمودارهای متعدد نشان خواهم داد، ارزهای کشورهای مختلف همیشه و بصورت روزانه در نوسانند. نوسانات بلندمدتشان هم از ریال ما کمتر نیست. پس این که فکر کنیم ثبات قرار است در بازار ارز باشد خیال واهی است و منطبق با منطق اقتصادی جهانی نیست. اما اینکه مثلا درهم امارات چرا در برابر دلار ثابت است قضیه خیلی ساده است. درهم خود را به دلار(Peg) قفل کرده است. یعنی نرخ خود در برابر دلار را ثابت نگه داشته ولی نرخش در برابر سایر ارزها از جمله یورو و … همانند دلار پایین و بالا می شود. پس در آن کشورها هم ثبات ارزی وجود ندارد. به زبان فنی، کشورهای کوچک و با میزان تجارت خارجی بالا در صورتی اقدام به قفل کردن ارزشان به یک ارز بزرگ می کنند که استقلال پولی را از خود بگیرند. هم اکنون کشور امارات هیچ گونه استقلال سیاست پولی ندارد و سیاست های پولی خود را با توجه به تغییرات در آمریکا تنظیم می کند. این کار برای کشوری مثل ایران نه ممکن است و نه مطلوب.

 

 

🔹 سوال می شود اگر اینطور است چرا پس دولتمردان اقدام به افزایش نرخ ارز مثلا همگام با تورم یا فرمولی شبیه به آن نمی کنند؟

🔸 پاسخ: ساده است. پوپولیسم. به دلیل آن که مردم نرخ دلار را عزت و شرف خودشان می دانند! دولتمردان هم به دنبال جلب نظر مردم هستند. ولی مردم متوجه نیستند که با این کار اشتغال جوانانشان و صنعت داخلی اشان نابود می شود. مگرنه برای افزایش نرخ اسمی دلار پیشقدم می شدند. این همان ذات دوگانه سیاست گذاری اقتصادی است که در کتاب “اقتصاد ایران در تنگنای توسعه” که توسط نشر مرکز منتشر شده توضیح داده ایم. برای درک دیگر ابعاد پوپولیسم در سال های گذشته کتاب دکتر علی سرزعیم بنام “پوپولیسم ایرانی” هم خواندنی است.

Print Friendly, PDF & Email