حادثه خودسوزی یک کارگر شهرداری زنجان، نه تنها یک فاجعه انسانی است، بلکه زنگ خطری برای نهادهای مدیریتی و اجتماعی است تا به عمق بحرانهای کارگری و ناکارآمدی سیستمهای حمایتی توجه کنند.
به گزارش همدلیزنجان؛ در حالی که شهردار زنجان با بیان اینکه کارگر متوفی «در شرایط روحی نامناسب تصمیم بدی گرفت»، سعی در توضیح این تراژدی دارد، این پاسخ به تنهایی نمیتواند توجیه گر واقعیت های پنهان پشت این اقدام تلخ باشد. تحلیل این رویداد نیازمند نگاهی چندبُعدی به مسائل ساختاری، روانی، و اجتماعی است.
سکوت کارگر؛ نشانه بی اعتمادی یا نبود فضای امن برای گفتگو؟
شهردار زنجان تاکید میکند که کارگر مرحوم در دیدار با وی «از مشکلات خود چیزی بیان نکرد»، اما این ادعا پرسشبرانگیز است. آیا سکوت کارگر نشاندهنده نبودِ فضای امن برای بیان مشکلات است؟
در بسیاری از محیط های کاری، ترس از پیامدهای شکایت (مانند اخراج، تبعیض، یا کاهش فرصتهای شغلی) موجب سکوت کارگران میشود. همچنین، ممکن است سیستم گزارشدهی و رسیدگی به شکایات در شهرداری زنجان به اندازه کافی شفاف یا در دسترس نبوده باشد. اگر کارگری حتی در ملاقات مستقیم با شهردار جرئت بیان مشکلات خود را ندارد، این نشاندهنده شکافی عمیق بین مدیریت و کارمندان است.
شهردار اشاره کرده که درخواست انتقال شغلی کارگر «در حال انجام بود». اما پرسش اینجاست: چرا انتقال شغلی به عنوان راهحل ارائه میشود؟ آیا این اقدام صرفاً برای دورکردن فرد از محیطی است که در آن تحت فشار بوده؟ انتقال شغلی بدون بررسی ریشهای مشکلاتی مانند آزار مدیریتی، حقوق معوقه، ناامنی شغلی، یا نبود بیمه درمانی، تنها مسکنی موقت است. بهعلاوه، تاخیر در اجرای چنین درخواستهایی (که احتمالاً به دلیل بوروکراسی کُند است) میتواند ناامیدی و درماندگی را در کارگران تشدید کند.
تاکید شهردار بر «شرایط روحی نامناسب» کارگر، هرچند ممکن است بخشی از واقعیت باشد، اما خطر «انگ زدن صرف به فرد» و بیتوجهی به نقش نهادها را دارد. خودسوزی یک اقدام اعتراضی افراطی است که معمولاً ریشه در احساس بیپناهی، تبعیض سیستماتیک، یا تجربه طولانیمدت بیعدالتی دارد. اگر کارگر واقعاً دچار اختلالات روانی بوده، آیا شهرداری به عنوان کارفرما خدمات حمایت روانی در اختیار کارمندان قرار میداد؟ آیا برنامهای برای شناسایی کارگران در معرض خطر و ارائه کمکهای تخصصی وجود داشت؟ پاسخ منفی به این پرسشها، شهرداری را در قبال این فاجعه مسئول میکند.
بحران اقتصادی و فشار بر کارگران؛ زمین های نادیده گرفته شده
این تراژدی را نمیتوان بدون توجه به بستر اقتصادی ایران تحلیل کرد. تورم افسارگسیخته، دستمزدهای پایین، و ناامنی شغلی، فشار روانی بر کارگران را بهویژه در شهرهای کوچکتر مانند زنجان افزایش داده است. بسیاری از کارگران شهرداریها با قراردادهای موقت و بدون پوشش بیمه کامل کار میکنند که آنها را در برابر هرگونه بحران شخصی (مانند بیماری یا بدهی) آسیبپذیر میکند. سقوط رفاه اقتصادی میتواند امید به آینده را از بین ببرد و افراد را به اقدامات ناگهانی سوق دهد.
نیاز به پاسخگویی شفاف و اصلاحات ساختاری
در حالی که شهرداری زنجان این حادثه را ناشی از «تصمیم بدِ فردی» میداند، جامعه نیازمند پاسخگویی شفاف است:
– آیا بررسی مستقلی درباره محیط کاری این کارگر و شکایتهای احتمالی دیگران انجام خواهد شد؟
– آیا سازوکاری برای دریافت شکایات کارگری در شهرداری وجود دارد؟
– آیا برنامه های آموزش مدیران برای شناسایی نشانه های فشار روانی در کارمندان اجرایی شده است؟
از تراژدی تا تغییر
خودسوزی کارگر زنجانی، فریادی خاموش است که از دل سیستم های ناکارآمد و بیتوجه به کرامت انسانی برمیآید. تا زمانی که نهادها مشکلات را صرفاً به «خطای فردی» یا «مشکلات روانی» تقلیل دهند، چرخه چنین فجایعی ادامه خواهد یافت.
لازم است شهرداری ها و نهادهای کارگری با ایجاد سیستم های حمایتی، تقویت گفتوگوی شفاف با کارمندان، و رسیدگی فوری به درخواستها، مانع تکرار این حوادث شوند. مرگ این کارگر باید آغازی برای بازنگری در سیاستهای مدیریت منابع انسانی و تامین امنیت روانی-اقتصادی نیروی کار باشد.
